Tarihçe

İmam hatipler: 105 yıllık gelenek

 

İmam Hatip Liseleri’nin ilk nüvesi; Osmanlı Devleti’nin son döneminde vaiz yetiştirmek amacıyla 1912 yılında açılan Medresetü’l-Vaizin ile imam ve hatip yetiştirmek üzere 1913’te açılan Medresetü’l-Eimme ve’l-Huteba’dır. Bu iki medrese 1919’da Medresetü’l-İrşad adıyla birleştirildi.

 

Bundan iki yıl sonra, 8 Mayıs 1921’de Medâris-i İlmiye Nizamnamesi, yani "Bilim Medreseleri Kanunnamesi” çıktı. Bu nizamname, İmam Hatip Liseleri´nin ilk prototipi olarak kabul edilebilecek olan okulların müfredatını, bugünkü imam hatip okullarının müfredatına benzer bir şekilde düzenlemişti. TBMM tarafından açılarak sayıları 465´i bulan ve hem fen bilimleri, hem de dini bilimlerin bir arada verildiği bu ilk Cumhuriyet okulları, 1924 yılında Tevhid-i Tedrisat Kanunu´nun kabul edilmesinden sonra kapatıldı. Yeni kanunla birlikte ilk kez "imam hatip" ismi de kullanılmaya başladı. Yeni kanun din adamı yetiştirmek üzere "İmam Hatip Mektepleri" açılmasını öngörüyordu. Ancak kapatılan yüzlerce medrese karşılığında sadece 29 yerde İmam Hatip Mektebi açıldı. Bu sayı ise her yıl biraz daha azalarak 1932’de İmam Hatip Mektepleri tamamen kapatıldı.

 

Okullar, 1949 yılında tekrar açıldığında adı “İmam Hatip Kursları”ydı. Demokrat Parti iktidarı sonrasında Celaleddin Ökten hocanın projesini hazırlayıp hükümete kabul ettirdiği imam hatip okulları ise 1951 yılında yeniden açıldı. İlk kurulan okul İstanbul İmam Hatip Lisesi olurken, onu 6 okul daha takip etti. Aynı yıl, İstanbul, Ankara, Konya, Adana, Isparta, Kayseri ve Kahramanmaraş'ta ilk imam hatip okulları açıldı. 1969 yılında da Isparta’da ilk kız imam hatip okulunun temeli atıldı.

 

İmam hatiplerle ilgili bu gelişmeler yaşanırken, İstanbul İmam Hatip Okulu`nun ilk mezunları tarafından 1958 yılında “İstanbul İmam Hatip Okulu Mezunlar Cemiyeti” ismiyle derneğimiz kuruldu. 1980 İhtilali`nden sonra ismindeki "İstanbul" ifadesi çıkarıldı. İmam kelimesinin Türkçe karşılığı olan "ÖNDER" ibaresi eklenerek ismi ÖNDER İmam Hatipliler Derneği oldu.

 

Devam eden yıllarda pek çok yenilik, değişiklik yaşandı ancak imam hatiplerin hayatı hep mücadeleyle geçti. 1997’de ise imam hatipleri 28 Şubat darbesi vurdu. Okulların orta kısmı kapatılırken, üniversiteye geçişte katsayı engeli kondu. 2009’da katsayı uygulaması kaldırıldı, 2012’de de 15 yıl aradan sonra imam hatip okullarının orta kısmı yeniden açıldı. Bugün Türkiye’de “proje okullar” başlığı altında çeşitli dallardaki imam hatiplerin yanısıra, uluslararası imam hatipler de faaliyet gösteriyor. Yurtdışında ise 22 ülkede 42 imam hatip lisesi bulunuyor.

 

İmam hatiplerin hem öğrencileri hem mezunları hem de eğitimin içeriği ile ilgili faaliyetler yürüten ÖNDER, Türkiye genelindeki 500’ü aşkın mezun derneği ile birlikte geleceğe dönük çalışmalarına devam ediyor.